Điều quan trọng khi điều trị gout là chế độ ăn uống, phải kiêng cữ rất nhiều thứ, nếu không bệnh sẽ tăng nặng.Theo đông y, nguyên nhân chủ yếu của bệnh gout là do thấp nhiệt uẩn kết, làm khớp sưng đỏ, đau, nóng. Phiền táo, khát, nước tiểu vàng, đỏ, đầu đau, sốt, sợ lạnh, chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng nhạt, mạch nhu, sác.

Bệnh gout là một dạng bệnh thấp khớp làm người bệnh rất đau, do ứ đọng những tinh thể uric acid nhọn như kim ở tổ chức liên kết, ở ổ khớp hay cả hai. Sự ứ đọng này dẫn tới viêm khớp với các triệu chứng sưng, nóng, đỏ, đau và cứng khớp.

Người bị bệnh gout phải điều trị tích cực bằng tây y và đông y. Điều quan trọng không kém là chế độ ăn uống, phải kiêng cữ rất nhiều thứ, nếu không bệnh sẽ tăng nặng.

Không được ăn những thực phẩm giàu đạm như các loại hải sản, thịt đỏ như thịt trâu, bò, dê, heo rừng…; phủ tạng động vật như lưỡi, lòng, tim, gan, thận, óc…; trứng gia cầm, đặc biệt là trứng lộn như cút, gà, vịt.

Trong khẩu phần ăn hằng ngày, cần chú ý giảm các loại đạm có trong thịt gà, vịt, heo…., trong các loại hải sản như cua, ốc, lươn.

Kiêng tất cả các loại thực phẩm có tốc độ tăng trưởng nhanh như măng tre, măng trúc, măng tây, nấm, giá, bạc hà… vì sẽ làm gia tăng tốc độ tổng hợp acid uric trong cơ thể.

Các loại thực phẩm giàu chất xơ như dưa leo, củ sắn, cà chua… rất tốt cho người bị bệnh gout. (Ảnh minh họa)

Giảm các thực phẩm giàu chất béo no như mỡ, da động vật, thức ăn chiên, quay, thực phẩm chế biến với các chất béo no như mì tôm, các loại thức ăn nhanh.

Người bị bệnh gout tuyệt đối cấm dùng rượu bia. Không được dùng đồ uống có gaz, nước ngọt. Giảm các đồ uống có tính toan như nước cam, chanh, nước trái cây giàu vitamin C vì làm tăng nguy cơ kết tinh urate ở ống thận, tăng nguy cơ sỏi thận.

Các loại thực phẩm giàu chất xơ như dưa leo, củ sắn, cà chua… rất tốt cho người bị bệnh gout. Chất xơ làm chậm quá trình hấp thu đạm, làm giảm thoái hoái biến đạm để sinh năng lượng, do vậy làm giảm sự hình thành acid uric.

Nên uống nước khoáng không ga có độ kiềm cao giúp tăng đào thải acid uric và hạn chế sự kết tinh urate tại ống thận, làm giảm nguy cơ sỏi thận. Lưu ý, người bị bệnh gout rất cần nước, nên uống hơn 3 lít nước mỗi ngày.

Có cảm giác đau nhức mình mẩy có phải là bị gút không?Hỏi: “Gần đây tôi hay có cảm giác đau nhức mình mẩy. Bà xã tôi nói tôi bị bệnh gút, kêu phải kiêng cữ này nọ. Tôi chưa có điều kiện đi khám bệnh thì có cách nào nhận biết được bệnh gút?”

Lê Hữu (lehuu_viettel@...)

Trả lời: Theo TS.BS Trần Thị Minh Hoa, phó trưởng khoa Cơ x­ương khớp bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội:

Bệnh gút (gout) thường gặp ở nam giới, tuổi trung niên (40 – 60 tuổi). Bệnh có hai giai đoạn: cấp tính và mạn tính. Gút cấp tính xuất hiện viêm khớp đột ngột (80% viêm khớp bàn ngón một bàn chân và một số vị trí khớp khác: khớp bàn cổ chân, khớp gối, khớp khuỷu tay…), thường xảy ra vào ban đêm với các triệu chứng sưng, nóng, đỏ, đau, khớp bị tổn thương.

Đau nhức mình mẩy có phải bệnh gut không? (Ảnh: Internet)

Bệnh diễn biến trong vài ngày, có thể tự hạn chế trong một tuần. Tuy nhiên, dễ tái phát nếu không chẩn đoán và điều trị kịp thời. Nếu bị cơn gút cấp tính tái phát nhiều lần, bệnh sẽ chuyển sang mạn tính với biểu hiện viêm nhiều khớp, có thể xuất hiện các hạt tophy (sự lắng đọng tinh thể urat ở vùng phần mềm cạnh khớp, vành tai…) kèm theo biểu hiện sỏi thận, suy thận… Đây là bệnh rối loạn chuyển hoá nên có thể kiểm soát được nếu điều trị theo phác đồ và thực hiện chế độ ăn kiêng theo hướng dẫn.

Mức độ tăng axít uric trong máu tỉ lệ thuận với số lần ăn canh chua bạc hà trong tuần.Bệnh gút là hậu quả của chuyện axít uric tăng trong máu rồi kết tủa trong khớp. Có nhiều lý do khiến axít uric bội tăng, chẳng hạn vì:

Nếu lược lại các nguyên nhân vừa kể thì muốn giảm axít uric không thể chỉ trông mong vào thuốc đặc hiệu. Trong nhiều trường hợp, người bệnh thậm chí giữ vai trò quyết định vì phải chủ động thay đổi một số thói quen trong nếp sinh hoạt. Chỉ thụ động trông mong vào tác dụng hạ axít uric của thuốc đặc hiệu thì không lạ gì nếu bệnh thống phong ăn mòn xương khớp. Sửa chữa là danh từ kép. Bệnh nhân không “sửa” được thì thầy thuốc khó “chữa”.

Mức độ tăng axít uric trong máu tỉ lệ thuận với số lần ăn canh chua bạc hà trong tuần (Ảnh: Internet)

Thầy thuốc có kinh nghiệm điều trị bệnh gút đều rõ là nhiều bệnh nhân bị tăng axít uric trong máu, thậm chí rất cao nhưng không hề uống bia, cũng không lạm dụng thịt mỡ. Lý do phải “núp” trong món ăn nào đó được dùng rất thường. Kết quả nghiên cứu trên nhiều nhóm đối tượng cho thấy axít uric tăng rất cao ở người mạnh miệng với món canh chua bạc hà.

Mức độ tăng axít uric trong máu rõ ràng tỉ lệ thuận với số lần ăn canh chua bạc hà trong tuần. Khi thống kê về cơn đau tá hỏa do sạn khớp thì 70% trường hợp phát bệnh sau một bữa ăn nặng ký với canh chua bạc hà! Càng trầm trọng hơn nữa nếu đối tượng vừa mạnh miệng với canh chua bạc hà lại thêm thói quen uống bia. Bằng chứng là lượng axít uric trong máu của người tuy uống bia nhưng không thích món này thấp hơn thấy rõ nếu so với nhóm vướng cả 2, canh lẫn bia.

Đáng nói hơn nữa là xét nghiệm của hơn 60% số người trước đó có lượng axít uric trong máu tăng cao trở lại bình thường sau 2 tuần tuy không dùng thuốc nhưng ngưng món canh chua bạc hà, ngay cả khi vẫn dùng canh chua nhưng không nấu với bạc hà. Trên 2 nhóm thử nghiệm được điều trị bằng thuốc đặc hiệu với liều lượng như nhau có thể giảm đến phân nửa lượng thuốc hằng ngày trên nhóm cữ món có bạc hà trong suốt liệu trình. Không những thế, kiểm soát lượng axít uric trong máu 2 tháng sau khi đã điều trị ổn định cho thấy tình trạng tái phát chỉ xảy ra ở 1/4 số bệnh nhân dùng canh chua bạc hà một cách tiết độ theo kiểu mỗi tuần một lần.

Canh chua bạc hà vốn dĩ là món ăn có tác dụng thực dưỡng cho người biếng ăn nhưng món này dễ dàng trở thành thuốc độc cho khớp nếu lạm dụng theo kiểu tuần ăn chỉ có... 7 lần! Biết là ngon nhưng vẫn phải né khi có bệnh. Khéo hơn nữa là ăn sao cho đừng bệnh khi chưa bệnh.